Hoofdstraat 8, Ter Apel

4 mei 2019

Deco Home Van der Kaap
11.00, 12.30 en 14.00 uur

Onlangs werd bekend dat er een broodmes uit Ter Apel tentoongesteld wordt in het Joods Historisch Museum te Amsterdam. Dit mes was ooit eigendom van kruidenier Jakob From, wiens kruidenierszaak aan de Hoofdstraat 8 in Ter Apel een groot deel van Noord-Nederland van matzes voorzag. Jakob en zijn vrouw Johanna From-Kropveld hadden vier kinderen: Jette, Simon, Roosje en Adolf. Deze eigenzinnige, ondernemende familie is tijdens de oorlog omgebracht.

Jakob From staat vanaf 1926 in het handelsregister als winkelier in kruidenierswaren. De familie had het echter niet breed. Het inkomen schommelde vrijwel altijd onder het gemiddelde jaarinkomen van Joodse families in de gemeente Vlagtwedde. Dat veranderde toen Wilhelm Wolff uit Papenburg in 1938 bij de familie From kwam wonen in Ter Apel. Wilhelm trouwde met oudste dochter Jette From en bleek over groot zakelijk talent te bezitten. De kruidenierszaak verkocht al snel ook delicatessen, vis, fruit en rookartikelen. Ook zoon Adolf werkte in de zaak. Dochter Roosje trouwde in 1935 met Benjamin Broekema uit Veendam.

Zoon Simon verhuisde in 1938 naar Winschoten, waar een grote joodse gemeenschap woonde. Zo vader zo zoon, want Simon opende er een kruidenierswinkel. Simon werd lid van de WinschoterJoodsche Jeugd Groep én ook van het Düllmerorkest in Ter Apel. In dit harmonieorkest speelde hij klarinet. Zijn lidmaatschap was alleen mogelijk door ballotage – kennelijk was zijn joodse afkomst geen probleem. Simon trouwde overigens met een niet-joodse vrouw. Zij en hun twee kinderen overleefden de oorlog.

De joodse gemeenschap in Ter Apel is vrijwel geheel vermoord. Jakob From werd eerst naar het werkkamp in de Sellingerbeetse gestuurd, waarschijnlijk zonder zijn vrouw. Daar moest hij wegen aanleggen en helpen bij de aardappeloogst. Alle joden in dit werkkamp zijn op JomKipoer 1942 richting Westerbork getransporteerd. Jakob en zijn vrouw zijn in Auschwitz vermoord, evenals hun zoon Adolf. Hun andere drie kinderen zijn in Sobibor omgebracht. 

Het pand aan de Hoofdstraat van Ter Apel is nu nog steeds een winkel. Blogger en historica Sanne Meijer vertelt daar over de levens en het lot van Jakob en Johanna From en hun kinderen. 

 

Simon en Adolf From (Bron: de Joodse gemeenschappen in Westerwolde, 1656-1950)

All rights reserved