Dorpsstraat 119, Vriescheloo

4 mei 2019

Protestantse Gemeente Vriescheloo
11.00, 12.30 en 14.00

In de Protestantse Kerk in Vriescheloo wordt het levensverhaal van dominee Philippus Jacobus Greeven verteld. Hij was tijdens de oorlog predikant te Vriescheloo en hoofd van het verzet. Vriescheloo was het startpunt van een ontsnappingslijn waarlangs ontsnapte gevangenen uit Duitse concentratiekampen over de grens werden opgevangen en verder geleid. Aangezien in Vriescheloo nogal wat NSB’ers woonden, was dat een risicovolle onderneming. Jan Huizing vertelt over zijn oom ds. Greeven en diens activiteiten in het verzet.

Vlak voor de oorlog werd Greeven legerpredikant (met de rang van majoor). Hij trok met zijn eenheid via Zeeland en België naar Calais. De oversteek naar Engeland mislukte en hij raakte bij deze operatie gewond.

Begin 1940 overleed ds. Stoel, de predikant van de gemeente te Vriescheloo. Er werd vervolgens vanuit Vriescheloo een beroep uitgebracht op ds. Greeven, welke hij aannam. In Vriescheloo raakte Greeven betrokken bij verzetsactiviteiten. Dit was niet zonder gevaar, want in Vriescheloo woonden veel NSB’ers. De scheiding der geesten liep overal doorheen in het dorp. Zo zaten er ook een aantal NSB’ers in de kerkenraad.

De kerk te Vriescheloo was het eerste punt op een vluchtroute naar het zuiden. Gevangengenomen Engelse en Amerikaanse piloten, die in de kampen langs de grens gevangengehouden werden, kwamen langs.Er zijn meerdere huiszoekingen geweest bij Greeven, welke gelukkig elke keer goed afliepen. Op de zolder van de pastorie zaten namelijk onderduikers en Greeven had regelmatig belastende papieren op zak. Op een zeker moment hebben de Duitsers ds. Greeven echter toch opgepakt, samen met de voorganger van de Baptistengemeente in Vriescheloo en het hoofd van de openbare school. De drie mannen werden naar het Scholtenhuis in Groningen gebracht. Daar werden ze verhoord, maar bij gebrek aan bewijs werden ze na enkele dagen weer vrijgelaten.

Ds. Greeven zette na zijn verhoor in het Scholtenhuis zijn verzetsactiviteiten gewoon door. In het kader van een kinder-hongertransport kwamen in februari 1945 kinderen uit Amsterdam naar Winschoten. Ds. Greeven en zijn vrouw haalden twee kinderen in huis: een broertje en zusje Gassan. Omdat hun achternaam hem joods voorkwam (de kinderen hadden een joodse vader), koos Greeven deze twee uit: hij wilde voorkomen dat de kinderen bij inwoners terecht kwamen die er NSB-sympathieën op na hielden. Het in huis halen van de kinderen was niet zonder risico’s: op de zolder van de pastorie zaten nog steeds onderduikers verstopt. Gelukkig liep het allemaal goed af. Na de oorlog keerden de kinderen terug naar Amsterdam en de onderduikers verlieten de pastorie.

 

Verzetsgroep Oost-Groningen, Bron: Archief Jan Huizing

All rights reserved