Algemene informatie Westerwolde

De joodse gemeenschappen in Westerwolde

Vermoedelijk hebben de eerste joden zich in de tweede helft van de 17e eeuw in Westerwolde gevestigd. Vanwege de nabijheid van het Duitse Ost-Friesland, was er sprake van Duits-joodse invloeden in de regio. Vooral in de 19e eeuw waren de contacten in het grensgebied hecht.

De kerndorpen van het joodse leven in Westerwolde waren Bourtange, Vlagtwedde, Bellingwolde en Ter Apel. Joden uit omliggende dorpen bezochten hier de synagoge. Joden uit Vlagtwedde, Sellingen en Vriescheloo gingen naar sjoel in Bourtange, totdat er in 1895 een zelfstandige gemeente met eigen huissynagoge kwam in Vlagtwedde. Joden uit De Maten en Roswinkel hoorden bij de kille (joodse gemeente) van Ter Apel.

Vanaf het begin van de 20e eeuw trokken steeds meer joden weg uit Westerwolde naar de grotere steden. Deze migratie had vooral een economische oorzaak: veel joden konden hun gezinnen niet meer onderhouden en er waren weinig economische kansenvoor jongeren. De joodse gemeenten werden steeds kleiner en konden in sommige gevallen niet meer zelfstandig bestaan. Zo werd de joodse gemeente Vlagtwedde, die eind 19e eeuw zelfstandig was geworden, weer samengevoegd met die van Bourtange. Alleen in Ter Apel bleef een relatief grote joodse gemeenschap bestaan.

Slachtoffers van het naziregime

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog woonden er naar schatting nog ongeveer 160 Joden in de streek Westerwolde. Eind 1942 startten ook in Westerwolde de deportaties. 138 Westerwoldse joden werden vermoord door het naziregime. Slechts enkelen doken onder, zoals het gezin Sachs uit Vlagtwedde, dat een onderduikadres wisten te vinden bij de familie Huizing in Sellingerbeetse.

All rights reserved