Asterdwarsweg 10

4 mei, 13.00, 14.00, 15.00 en 16.00 uur

Poortgebouw asterdorp met enkele woningen

Op Asterdwarsweg 10 staat het poortgebouw van Asterdorp. Asterdorp was een woonschool in Amsterdam Noord. In het dorp, ommuurd met slechts een toegang, werden a-socialen gehuisvest. In het poortgebouw huisden opzichteressen die de mensen in de gaten moesten houden, de huur moesten innen, en bijhielden hoe vaak men zich waste in het badhuis. Het heropvoedingsideaal van de bestuurders mislukte jammerlijk. Wie in Asterdorp woonde, had een levensgroot stigma en kon de armoedespiraal niet doorbreken. In 1940 stond het dorp daarom nagenoeg leeg. Omdat het dorp ommuurd was, was het een uitstekende lokatie voor de Duitse bezetter om Joden in de huisvesten. In de zomer van 1942 moest een groep Duitse joden uit het Gooi gedwongen naar Amsterdam Noord verhuizen. In 1943 moesten ook Amsterdamse joden zich in Noord melden. Over deze joodse geschiedenis is maar weinig bekend. Het is een 'vergeten' geschiedenis, maar een zeer belangrijk onderdeel van het verhaal van Asterdorp.

Zie ook:
http://youtu.be/DWqaIS0XSVs

13.00 uur
Saskia van den Heuvel, filmmaakster, werkt aan een documentaire over Asterdrop, vertelt over de geschiedenis van Asterdorp en haar research tot nu toe.
14.00 uur
Ernst Numann, zoon van Rudolf Neumann, voormalige bewoner
15.00 uur
Barbara Meter, voormalig bewoonster
16.00 uur
Ed van Rijswijk, onderzoeker, over bewoners van Asterdorp. Zie voor een opsomming van de voormalige inwoners van de woonschool zijn artikel.

Achtergrondinformatie

Asterdwarsweg 10 is het voormalige poortgebouw van woonschool Asterdorp. In de jaren ’20 van de vorige eeuw gebouwd als woonschool voor ‘a-socialen’. De gemeentelijke woningdienst wilde zogenoemde ‘ontoelaatbaren’ heropvoeden tot nette burgers in het ommuurde dorp. Het socialistische heropvoedingsideaal mislukte echter jammerlijk daar de bewoners onmiddellijk gestigmatiseerd werden. Wie in Asterdorp woonde, vond nauwelijks werk. De armoedespiraal werd hierdoor niet doorbroken, maar juist in stand gehouden. In het begin van WOII stond het dorp nagenoeg leeg.

De Duitse bezetter zag in het ommuurde dorp een ideale plek om joden in de ‘herhuisvesten’. In de zomer van 1942 moest een groep statenloze joden uit het Gooi naar Asterdorp verhuizen. Een groot deel van deze mensen werd binnen enkele weken naar Westerbork gedeporteerd en van daaruit linea recta vernietigingskampen als Auschwitz.

Vanaf het najaar 1942 moesten ook Nederlandse joden zich melden in Asterdorp. Overlevenden beschrijven het leven in het dorp als ‘rustig’ en ‘een verademing’. Sommigen van hen hoopten in dit rustige dorp de oorlog ‘uit te zitten’, maar velen durfden niet te geloven in een goede afloop en vluchten uit het dorp om onder te duiken.

In juni van 1943 woonden er nog 112 mensen in Asterdorp. Aan het begin van die maand moest iedereen het dorp verlaten en naar Amsterdam Oost verhuizen. Van de ruim 300 Joodse Asterdorpers, overleefden zo’n 80 mensen de oorlog.

In de jaren 50 werd Asterdorp zelf afgebroken. Kunstenaar André Volten woonde en werkte toen al in het poortgebouw. Hij vocht met succes voor het behoud van het gebouw en woonde en werkte er tot zijn dood in 2002. Het gebouw staat op de gemeentelijke monumentenlijst en zal binnenkort gerenoveerd worden.