Lange Wijngaardstraat 14, Haarlem

4 mei 2019

10.00 en 14.00 uur

Dit Gemeentegebouw was het zenuwcentrum van de Nederlands-Israëlitische Gemeente Haarlem. Hier woonde Nathanni Zilversmit met zijn vrouw Minna Hes en dochter Frederika. Kunsthistoricus Wim de Wagt en auteur van het boek Joods Haarlem, een topografie van hoop en herinnering, vertelt over dit bijzondere gebouw en zijn bewoners. N.B. Deze locatie is niet rolstoeltoegankelijk.
---

Het Gemeentegebouw aan de Lange Wijngaardstraat 14 Haarlem vormde tot de Tweede Wereldoorlog het zenuwcentrum van de Joodse gemeenschap van Haarlem en omgeving. Er was een godsdienstschool gehuisvest, het bestuur van de Nederlands-Israëlitische Gemeente vergaderde er, de administratie van de gemeente vond er onderdak en er was een kleine sjoel. De conciërge van het gebouw woonde er met zijn gezin en aan het plaatsje aan de achterzijde vond men een rituele badinrichting, een mikwe.

De bouw in 1888 markeerde de voorspoed van de Joodse gemeenschap in de negentiende eeuw. Bijzonder was de samenbundeling van de verschillende functies, die in de meeste andere steden met een synagoge waren verbonden. Het Gemeentegebouw vervulde de Joodse gemeenschap met gepaste trots. Het interieur was prachtig ingericht en gemeubileerd.

In de eerste oorlogsjaren werd Lange Wijngaardstraat 14 intensiever gebruikt dan ooit. Maar nadat de laatste Joden in 1943 uit Haarlem waren gedeporteerd, nam de firma Enschedé het in gebruik als opslagruimte. De laatste conciërge die hier woonde, Nathanni Mozes Zilversmit, werd evenals zijn vrouw, Minna Zilversmit-Hes en getrouwde dochter, Friederika Goud-Zilversmit, in Auschwitz vermoord.

Na de oorlog namen de overlevenden alleen de eerste verdieping slechts voor enkele jaren weer in gebruik. Daarna werd het Gemeentegebouw verkocht aan de gemeente Haarlem en trok de verkeerspolitie erin. Sinds de jaren zeventig wonen er krakers in het haveloze, verwaarloosde pand. Alleen een gedenksteen in de gevel herinnert nog aan de vroegere bestemming.

 

Kunsthistoricus Wim de Wagt neemt je mee door de geschiedenis in dit gebouw op 4 mei om 10.00 en 14.00 uur.

 

Foto: JHM

 

Foto: Victor Jacobs

Alle rechten voorbehouden