Gasthuisstraat 32, Haarlem

4 mei 2019

Bibliotheek, Doelenzaal
13.00 en 15.00 uur

Lucas Ligtenberg, journalist en schrijver van het boek Mij krijgen ze niet levend heeft onderzoek gedaan naar de achtergronden van de zelfdodingen in de meidagen van 1940. Hij vertelt over de Haarlemse familie George Dondorp, zijn vrouw Elisabeth Dingsdag, zus Margaretha Dondorp en Jozefina Komet, die de dood kozen.

---

Na de inval door de Duitsers op 10 mei 1940 en de snelle opmars besloten velen - Joden en niet-Joden - het land te verlaten, zeker toen Nederland capituleerde en de Koninklijke familie naar Engeland vluchtte. Slechts weinigen lukte dat. De rest keerde gedesillusioneerd terug naar huis. Sommigen pleegden bij thuiskomst zelfmoord. Daarnaast maakten honderden anderen meteen na de capitulatie op 14 mei een eind aan hun leven. Het waren soldaten, hoogleraren, artsen, sociaal-democraten, soms ook gezinnen met kinderen die de hand aan zichzelf sloegen. 

Over wat al deze mensen bewoog om in mei 1940 de dood te verkiezen boven het leven heeft Lucas Ligtenberg in 2017 het boek “Mij krijgen ze niet levend” gepubliceerd. Een paar (kille) cijfers: er zijn in heel 1940 1046 zelfmoorden geweest, waarvan 388 in mei. Meer dan de helft van deze 388 mensen was Joods. Naast Nederlanders waren het onder meer Duitsers, Russen en Polen. 

Ook in Haarlem waren Joodse zelfmoorden. In Haarlem woonde bijvoorbeeld een gevluchte Poolse vrouw, een verpleegster, die Jozefina Komet heette. Ze woonde in bij de familie Dondorp en was onderweg van Oekraïne naar Amerika. Na haar dood werd in haar paspoort een visumstempel voor Amerika gevonden, maar het was haar niet gelukt op tijd weg te komen. Op 14 mei 1940 maakte ze daarom in de woning van de familie Dondorp een eind aan haar leven. Zoon des huizes George Dondorp, schoondochter Elisabeth Dingsdag en dochter Margaretha volgden haar voorbeeld op 16 mei. Al deze mensen waren dertigers. Vader Dondorp kon waarschijnlijk niet leven met het verdriet en verdronk zichzelf op 30 december 1940. De leden van de familie Dondorp zijn begraven op de Joodse begraafplaats in Haarlem. Van geen van de hier genoemde mensen is een foto beschikbaar. 

Lucas Ligtenberg vertelt op 4 mei in de Doelenzaal van de Stadsbibliotheek over de zelfmoorden in mei 1940 en de achtergronden daarvan.

 

Mij krijgen ze niet levend - Lucas Ligtenberg

Omslag boek Lucas Ligtenberg/Uitgeverij Balans Amsterdam 

Alle rechten voorbehouden